W świecie coachingu, gdzie celem jest wspieranie rozwoju i transformacji, odpowiednio zadane pytanie potrafi otworzyć drzwi do zupełnie nowych perspektyw. Ten artykuł to Twój przewodnik po potężnych pytaniach w coachingu co-aktywnym kluczowym narzędziu, które pozwoli Ci, jako coachowi lub osobie zainteresowanej rozwojem osobistym, sięgnąć głębiej i zainspirować do prawdziwych zmian.
Potężne pytania w coachingu co-aktywnym klucz do głębokiej transformacji klienta
- Coaching co-aktywny to partnerska relacja, w której coach jest facylitatorem, a klient jest z natury kreatywny i pełen zasobów.
- Pytania w tym modelu służą prowokowaniu refleksji, poszerzaniu perspektywy i odkrywaniu wewnętrznej mądrości klienta.
- „Potężne pytania” są otwarte, krótkie, prowokujące i często odwołują się do intuicji, wartości oraz emocji.
- Unika się pytań zamkniętych, sugerujących oraz tych zaczynających się od „dlaczego”, aby nie wywoływać postawy obronnej.
- Model co-aktywny jest ceniony w Polsce, zwłaszcza wśród coachów certyfikowanych przez ICF, ze względu na skupienie na całej osobie.
Filozofia partnerstwa: dlaczego w tym modelu coach nie jest ekspertem?
W coachingu co-aktywnym, u podstaw naszej pracy leży fundamentalne założenie: każdy człowiek jest z natury kreatywny, pełen zasobów i kompletny. Oznacza to, że jako coach, nie jestem ekspertem od życia mojego klienta, nie daję rad ani gotowych rozwiązań. Moja rola polega na byciu facylitatorem osobą, która poprzez partnerską relację i odpowiednio zadawane pytania, pomaga klientowi odkryć jego własną, wewnętrzną mądrość i potencjał. To podejście, stworzone przez The Coaches Training Institute (CTI) i opisane w fundamentalnej książce „Coaching koaktywny. Zmiany w biznesie, zmiany w życiu”, autorstwa Laury Whitworth, Karen Kimsey-House, Henry'ego Kimsey-House'a i Phillipa Sandahla, jest dla mnie esencją prawdziwego wspierania rozwoju.
Cztery filary, które zmieniają wszystko: odkryj fundamenty Co-Active
Model co-aktywny opiera się na czterech kluczowych filarach, które stanowią o jego wyjątkowości i skuteczności:
- Ludzie są z natury kreatywni, pełni zasobów i kompletni: To przekonanie, że każdy klient ma w sobie wszystko, czego potrzebuje do osiągnięcia swoich celów, jest podstawą naszej pracy. Moja rola to pomóc mu to odkryć.
- Coaching skupia się na całej osobie: Nie koncentrujemy się tylko na problemie czy celu, ale na kliencie jako całości jego emocjach, wartościach, marzeniach, ciele i duchu. To holistyczne podejście pozwala na głębszą i trwalszą transformację.
- Coach „tańczy w momencie” z klientem: To oznacza, że jestem w pełni obecna, elastyczna i reaguję na to, co dzieje się tu i teraz, podążając za energią i potrzebami klienta, zamiast sztywno trzymać się planu.
- Coaching porusza i pogłębia: Naszym celem jest nie tylko osiągnięcie konkretnych rezultatów, ale także wywołanie głębokiej refleksji, poszerzenie świadomości i zainspirowanie do autentycznych, trwałych zmian.
Poza rozwiązywaniem problemów: jak coaching co-aktywny pracuje z całą osobą
Jednym z wyróżników coachingu co-aktywnego jest jego zdolność do wykraczania poza proste rozwiązywanie problemów. Zamiast skupiać się wyłącznie na konkretnym wyzwaniu, pracujemy z całą osobą jej wartościami, przekonaniami, emocjami, a nawet intuicją. To podejście, znane jako whole-person coaching, pozwala klientowi nie tylko znaleźć rozwiązania dla bieżących trudności, ale przede wszystkim rozwinąć się jako człowiek, zyskać większą świadomość siebie i swoich zasobów. W dzisiejszych czasach, gdy coraz więcej osób szuka głębszego sensu i autentyczności, holistyczne wsparcie, które oferuje model co-aktywny, staje się niezwykle cenne i poszukiwane.
Sztuka zadawania „potężnych pytań”: twoje najważniejsze narzędzie
Czym „potężne pytanie” różni się od zwykłego pytania?
W coachingu co-aktywnym pytania nie są jedynie narzędziem do zbierania informacji. Są one kluczem do otwierania nowych przestrzeni do myślenia, prowokowania głębokiej refleksji i odkrywania wewnętrznej mądrości klienta. To właśnie nazywamy „potężnymi pytaniami”. Ich celem nie jest zaspokojenie ciekawości coacha, lecz zainspirowanie klienta do samodzielnego poszukiwania, eksploracji i odkrywania. Potężne pytania mają kilka kluczowych cech:
- Są otwarte nie można na nie odpowiedzieć „tak” lub „nie”.
- Są krótkie i zwięzłe trafiają w sedno, nie gubiąc się w zawiłościach.
- Są prowokujące zachęcają do myślenia poza utartymi schematami.
- Często odwołują się do intuicji, wartości i emocji, a nie tylko do faktów.
- Otwierają nowe perspektywy i możliwości.
- Skupiają się na kliencie i jego doświadczeniu, a nie na problemie samym w sobie.
Otwartość, ciekawość, intuicja: trzy klucze do formułowania pytań, które otwierają umysł
Formułowanie potężnych pytań to sztuka, która wymaga od coacha specyficznego nastawienia. Przede wszystkim, potrzebna jest otwartość gotowość do przyjęcia każdej odpowiedzi klienta bez osądzania, a także otwartość na to, co samo przyjdzie nam do głowy w danym momencie. Niezwykle ważna jest również ciekawość prawdziwa, autentyczna chęć zrozumienia świata klienta, która pozwala zadawać pytania, które faktycznie go poruszą. Wreszcie, kluczowa jest intuicja. Często to właśnie wewnętrzne przeczucie, „coś” co czuję w danej chwili, prowadzi mnie do zadania pytania, które okaże się przełomowe. Te trzy elementy otwartość, ciekawość i intuicja pozwalają mi tworzyć pytania, które głęboko angażują klienta i prowadzą go do nowych, często zaskakujących odkryć.
Unikaj tych pułapek: dlaczego pytanie „dlaczego?” może sabotować sesję?
Choć ciekawość jest kluczowa, istnieją pewne typy pytań, których w coachingu co-aktywnym staram się unikać. Należą do nich pytania zamknięte (na które można odpowiedzieć „tak” lub „nie”), sugerujące (które narzucają klientowi moją perspektywę) oraz, co najważniejsze, pytania zaczynające się od „dlaczego?”. Pytanie „dlaczego?” często wywołuje u klienta postawę obronną, zmuszając go do racjonalizowania i szukania usprawiedliwień, zamiast do głębokiej refleksji i odkrywania. Zamiast „Dlaczego to zrobiłeś?”, wolę zapytać „Co Cię skłoniło do podjęcia tej decyzji?” lub „Co było dla Ciebie ważne w tamtej sytuacji?”. Taka zmiana perspektywy pozwala klientowi na eksplorację swoich motywacji bez poczucia winy czy konieczności obrony.
Praktyczny arsenał pytań co-aktywnych: gotowe przykłady do wykorzystania
Pytania na otwarcie: jak skutecznie rozpocząć proces odkrywania?
Początek sesji coachingowej to kluczowy moment, aby stworzyć przestrzeń zaufania i pomóc klientowi jasno określić, z czym przychodzi. Pytania otwierające mają za zadanie nie tylko ustalić agendę, ale przede wszystkim zachęcić klienta do głębokiego wejścia w temat, który jest dla niego najważniejszy. Chcę, aby klient poczuł, że to on jest w centrum i że ma pełną swobodę w eksplorowaniu swoich potrzeb.
- Co Cię tu sprowadza dzisiaj?
- Co jest tutaj sednem sprawy?
- Gdybyśmy mieli osiągnąć jedną rzecz podczas tej sesji, co by to było?
- Co jest dla Ciebie najważniejsze, abyśmy dzisiaj poruszyli?
- Z czym chciałbyś/chciałabyś wyjść z tej sesji?
Pytania poszerzające perspektywę: zobacz to, czego do tej pory nie widziałeś
Często utykamy w naszych własnych schematach myślowych. Moim zadaniem jako coacha jest pomóc klientowi spojrzeć na jego sytuację z zupełnie innej strony, uwolnić kreatywność i dostrzec możliwości, których wcześniej nie widział. Te pytania zachęcają do wyjścia poza znane ramy i eksperymentowania z nowymi punktami widzenia.
- Gdybyś spojrzał/a na to z zupełnie innej perspektywy, to co byś zobaczył/a?
- Co by było, gdybyś miał/a nieograniczone zasoby (czas, pieniądze, energię)?
- Co by się stało, gdybyś odrzucił/a wszelkie ograniczenia?
- Jak wyglądałaby ta sytuacja, gdybyś mógł/mogła ją zobaczyć oczami kogoś, kogo podziwiasz?
- Co jest prawdą w tej sytuacji, której jeszcze nie wypowiedziałeś/aś na głos?
Pytania eksplorujące wartości i wizję: dotrzyj do wewnętrznego kompasu klienta
Głębokie motywacje i wartości są wewnętrznym kompasem każdego człowieka. Pomoc klientowi w ich odkryciu i połączeniu się z nimi to klucz do stworzenia inspirującej wizji przyszłości, która jest autentyczna i zgodna z nim samym. Te pytania pomagają dotrzeć do tego, co naprawdę ważne.
- Co jest dla Ciebie w tym naprawdę ważne?
- Jakie wartości chcesz uhonorować, podejmując tę decyzję?
- Gdybyś miał/a żyć w pełnej zgodzie ze swoimi wartościami, co byś zrobił/a inaczej?
- Wyobraź sobie, że minął rok i odniosłeś/aś pełen sukces w tej sprawie. Jak to wygląda? Jak się czujesz?
- Jaka jest Twoja wymarzona wizja przyszłości w tym obszarze?
Pytania budzące świadomość i emocje: zejdź poniżej poziomu faktów
Prawdziwa transformacja często zaczyna się, gdy schodzimy poniżej poziomu faktów i angażujemy emocje, intuicję oraz mądrość ciała. Pytania te pomagają klientowi połączyć się z głębszymi warstwami swojego doświadczenia, odkryć nieuświadomione przekonania i zrozumieć, co dzieje się w jego wnętrzu.
- Co czujesz w swoim ciele, kiedy o tym mówisz?
- Jaka metafora najlepiej opisuje Twoją sytuację?
- Gdyby ta sytuacja mogła mówić, co by Ci powiedziała?
- Co jest dla Ciebie najtrudniejsze w tym wszystkim?
- Czego unkasz, nie podejmując decyzji?
Pytania transformujące w działanie: od inspiracji do konkretnych kroków
Inspiracja jest wspaniała, ale bez działania pozostaje tylko inspiracją. Moim celem jest pomóc klientowi przetłumaczyć jego odkrycia na konkretne, mierzalne kroki, które przybliżą go do realizacji celów. Te pytania pomagają zidentyfikować zasoby, zaplanować działania i stworzyć wsparcie niezbędne do ruszenia z miejsca.
- Jaki jest jeden mały krok, który możesz zrobić już dziś?
- Czego potrzebujesz, aby ruszyć z miejsca?
- Kto lub co może Cię wesprzeć w tym działaniu?
- Co Cię powstrzymuje i jak możesz to obejść?
- Jaki jest Twój pierwszy krok, aby zbliżyć się do tej wizji?
Jak mistrzowsko używać pytań co-aktywnych w praktyce?
Aktywne słuchanie: dlaczego to, co usłyszysz między słowami, jest ważniejsze niż same słowa?
Zadawanie potężnych pytańto tylko połowa sukcesu. Równie, a może nawet ważniejsza, jest umiejętność aktywnego słuchania. W coachingu co-aktywnym oznacza to nie tylko słuchanie wypowiadanych słów, ale przede wszystkim zwracanie uwagi na niewerbalne sygnały ton głosu, język ciała, pauzy, a także na emocje i to, co klient komunikuje „między słowami”. Często to właśnie w tych niedopowiedzeniach, w tym, co klient pomija lub zmienia, kryje się prawdziwe sedno sprawy. Aktywne słuchanie pozwala mi zadawać pytania, które trafiają w samo serce problemu, ponieważ są precyzyjnie dostosowane do tego, co faktycznie dzieje się w kliencie.
„Taniec w momencie”: jak podążać za energią klienta, a nie trzymać się scenariusza pytań?
Koncepcja „tańca w momencie” jest dla mnie esencją elastyczności i obecności w coachingu. Oznacza to, że choć mogę mieć w głowie pewne pytania, nigdy nie trzymam się sztywnego scenariusza. Zamiast tego, w pełni koncentruję się na kliencie, na jego energii, emocjach i tym, co pojawia się w danej chwili. Podążam za nim, reaguję na jego reakcje, dostosowuję swoje pytania do jego bieżących potrzeb. To dynamiczna interakcja, która pozwala mi być autentyczną i efektywną, a klientowi daje poczucie bycia w pełni słuchanym i rozumianym. To właśnie w tym „tańcu” często rodzą się najbardziej przełomowe pytania i odkrycia.
Siła ciszy: co robić, gdy po zadanym pytaniu zapada milczenie?
Po zadaniu potężnego pytania często zapada cisza. I to jest wspaniałe! Cisza w coachingu to nie pustka, lecz przestrzeń na głęboką refleksję klienta. To moment, w którym myśli się układają, emocje są przetwarzane, a intuicja może dojść do głosu. Moja rola w tym momencie to po prostu być obecną i pozwolić klientowi na tę przestrzeń. Nie muszę jej wypełniać, nie muszę zadawać kolejnych pytań. Cierpliwość i zaufanie, że klient znajdzie swoją odpowiedź, są kluczowe. Często to właśnie po długiej ciszy pojawiają się najgłębsze spostrzeżenia i najbardziej wartościowe odpowiedzi.
Wpływ pytań co-aktywnych na twoją praktykę coachingową
Od doradcy do partnera: twoja nowa rola jako coacha
Wdrożenie potężnych pytań co-aktywnych w praktyce coachingowej to prawdziwa transformacja roli coacha. Zamiast być osobą, która doradza, sugeruje lub „naprawia”, staję się prawdziwym partnerem dla mojego klienta. To zmiana perspektywy, która pozwala mi w pełni zaufać jego wewnętrznym zasobom i zdolności do samodzielnego znajdowania rozwiązań. Moja rola sprowadza się do facylitowania procesu odkrywania, do zadawania pytań, które otwierają, a nie zamykają. Dzięki temu klient czuje się wzmocniony, odpowiedzialny za swoje decyzje i pewny swoich możliwości, co prowadzi do trwalszych i bardziej autentycznych zmian.
Przeczytaj również: "Kołcz" czy coach? Rozszyfruj zjawisko i wybierz mądrze
Jak dalsze pogłębianie wiedzy o modelu co-aktywnym może wzmocnić twój warsztat?
Model co-aktywny, ze swoim holistycznym podejściem i naciskiem na potężne pytania, zyskuje w Polsce coraz większą popularność, zwłaszcza wśród coachów certyfikowanych przez International Coach Federation (ICF). Dalsze pogłębianie wiedzy na temat tej metodologii to inwestycja w rozwój Twojego warsztatu coachingowego. Pozwala to nie tylko na doskonalenie umiejętności zadawania pytań, ale także na głębsze zrozumienie dynamiki relacji coachingowej i pracy z całą osobą klienta. Wierzę, że to właśnie takie podejście pozwala oferować bardziej kompleksowe i transformujące wsparcie, odpowiadając na rosnące zapotrzebowanie na coaching, który dotyka sedna ludzkiego doświadczenia.
